Afvallen lukt niet (meer)? Dit kun je eerst checken

Stilstaan is informatie, geen persoonlijk falen

Gewicht kan van dag tot dag wisselen door vocht, zout, stoelgang en het moment waarop je weegt. Het Voedingscentrum adviseert daarom om jezelf maximaal één keer per week te wegen, op dezelfde dag, ’s ochtends na het plassen en voordat je hebt gegeten en gedronken. Kijk liever naar meerdere weken én naar gedrag dat je werkelijk kunt beïnvloeden.

Het is ook normaal dat afvallen na een tijd langzamer gaat. In de eerste weken verlies je relatief veel vocht. Daarna gaat het geleidelijker, en een lichter lichaam heeft minder energie nodig. Volgens het Voedingscentrum ervaren veel mensen zo’n half jaar na de start dat het ‘niet meer lukt’, terwijl hun streefgewicht nog niet bereikt is.

Soms is het plan op papier logisch, maar past het niet bij werk, gezin, slaap of moeilijke avonden. Dan is méér discipline zelden de beste eerste aanpassing. Het plan moet kleiner, concreter of anders verdeeld worden. Hoe je een plan opstelt dat wel past, lees je in de gids afvalplan opstellen.

Zeven oorzaken die je rustig kunt onderzoeken

Je hoeft niet alle zeven tegelijk op te lossen. Zoek naar de verklaring die het meest herkenbaar is en verzamel daar eerst een week informatie over.

1. Oude gewoontes zijn ongemerkt teruggekomenHet Voedingscentrum noemt dit een van de meest voorkomende oorzaken. Een paar dagen een eet- en beweegdagboek bijhouden, bijvoorbeeld met Mijn Eetmeter, laat zien wat er echt gebeurt. Observeer zonder oordeel.
2. Dranken tellen meer mee dan je denktSap, smoothies, frisdrank, koffie met suiker en alcohol leveren energie zonder dat je je voller voelt. Een glas smoothie van 250 milliliter bevat volgens het Voedingscentrum al gauw 7 suikerklontjes. Water, thee en koffie zonder suiker zijn de beste basis.
3. Je doel is te groot voor je huidige weekEen ambitieus einddoel geeft richting, maar een weekdoel moet uitvoerbaar zijn op een drukke dinsdag. Het Voedingscentrum raadt aan om niet meer dan ongeveer 0,5 kilo per week af te vallen.
4. Je eet overdag te onregelmatigKijk of lange gaten, haast of maaltijden overslaan later op de dag tot moeilijkere keuzes leiden. Hoe vaak je eet maakt voor afvallen niet uit; wat telt is wat het totaal over de dag doet.
5. Je bent meer gaan bewegen of sportenMeer spiermassa kan ervoor zorgen dat de weegschaal minder snel daalt, terwijl je middelomtrek wel kleiner wordt. Meet daarom ook je middel of let op hoe je kleding zit.
6. Slaap, stress of omgeving werken tegenTe weinig slaap, veel stress, emotie-eten of een drukke omgeving beïnvloeden wat je eet en hoeveel je beweegt. Maak de gewenste keuze dan juist eenvoudiger bereikbaar, in plaats van strenger te worden.
7. Er kan een medische oorzaak meespelenSommige medicijnen kunnen afvallen moeilijker maken of tot gewichtstoename leiden; het Voedingscentrum noemt bijvoorbeeld corticosteroïden, antipsychotica en antidepressiva. Ook schildklierproblemen of eetbuien kunnen meespelen. Dat hoort bij een gesprek met je huisarts, niet bij zelfdiagnose. Stop nooit zelf met voorgeschreven medicijnen.

Doe een experiment van zeven dagen

Kies één dagelijks kantelpunt, bijvoorbeeld lunch overslaan, gedachteloos eten na 21:00 of bestellen op een drukke werkdag. Noteer alleen wat er vóór gebeurde, wat je deed en wat daarna hielp. Je hoeft nog niets perfect bij te houden.

• Formuleer één actie die minder dan tien minuten voorbereiding kost.
• Maak vooraf een noodversie voor een drukke dag.
• Evalueer na zeven dagen: vaker gelukt, even vaak of minder vaak?
• Pas daarna één onderdeel aan; stapel niet direct nieuwe regels.

Wat je beter niet kunt doen

Als afvallen niet lukt, ligt een strenger dieet voor de hand. Het Voedingscentrum raadt crashdiëten langer dan een paar dagen af, omdat je dan tekorten aan voedingsstoffen kunt krijgen en zo’n dieet slecht vol te houden is. Een ‘wonderdieet’ bestaat niet.

Ook veel water drinken helpt op zichzelf niet om af te vallen als je verder hetzelfde blijft eten. Het helpt wél als je er frisdrank of vruchtendrank mee vervangt.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Thuisarts, de patiëntinformatie van huisartsen, raadt aan om met je huisarts te bespreken welke hulp je kunt krijgen als je te zwaar bent en gezonder wilt leven. Dat kan bijvoorbeeld een diëtist, een fysiotherapeut, een psycholoog of een leefstijlprogramma (GLI) zijn.

Maak in elk geval een afspraak als:

• je gewicht onverwacht toeneemt of afneemt zonder duidelijke reden;
• je denkt dat medicijnen, een schildklierprobleem of een andere aandoening meespeelt;
• je al op jonge leeftijd veel overgewicht had, of een heel sterke eetlust hebt;
• je gezond minder eet en voldoende beweegt, en er na een langere periode toch niets verandert;
• eten veel angst, schuld, controleverlies of eetbuien oproept;
• je zwanger bent, een chronische aandoening hebt of medicijnen gebruikt en wilt gaan afvallen.

Meer lezen

Wil je eerst de basis op een rij? Lees dan gezond afvallen: zo werkt het. Gebruik je GLP-1-medicatie en staat de weegschaal stil? Lees dan de gids over een plateau bij GLP-1-medicatie.

Veelgestelde vragen

Algemene informatie, geen medisch advies. Afslankarts.nl is een informatiesite, geen arts. Twijfel je over je gezondheid, je gewicht of je medicijnen? Bespreek het met je huisarts.